Bericht van de CEO

Schiphol verbindt Nederland met 326 bestemmingen wereldwijd en daarmee zijn we de 'best direct connected airport' van Europa. Om de toenemende stroom van reizigers op te vangen, bouwen we hard aan de toekomst. Begin april openden we de tijdelijke vertrekhal en in het najaar werd ruimte gecreëerd voor de bouw van de nieuwe pier en terminal. Perform Today, Create Tomorrow. De uitdagingen van vandaag gaan samen met de investeringen van morgen.

Drukte is de nieuwe realiteit

2017 was een jaar vol opwinding en ontwikkeling voor Royal Schiphol Group. Het was ons drukste jaar ooit met 68,5 miljoen reizigers op Schiphol. Het recordaantal betekende een groei van bijna 8 procent ten opzichte van vorig jaar. Maandag 31 juli 2017 was een absolute topdag: we verwelkomden ruim 234 duizend reizigers op de luchthaven. Hadden we voorgaande zomervakanties maar een aantal piekdagen met meer dan 200 duizend reizigers, in de zomer van 2017 zaten we maar een aantal dagen ónder de 200 duizend.
Drukte is de nieuwe realiteit op Schiphol. Extra capaciteit is hard nodig om de groeiende vraag aan te kunnen. In recordtijd werd de tijdelijke vertrekhal gerealiseerd, waarmee we het toenemende aantal reizigers binnen het Schengengebied kunnen opvangen. Maar in de meivakantie ging het fout toen we niet alle reizigers op tijd bij de gate konden krijgen. Drie dagen lang werd het beeld op Schiphol bepaald door lange rijen, volle bagagebanden en terechte zorgen. We hebben snel orde op zaken gesteld.

Gelukkig blijkt eens te meer dat we op dit soort momenten samen de schouders eronder zetten. Een groot compliment aan onze eigen collega’s en onze businesspartners is hier op zijn plaats. Er zijn prestaties van formaat geleverd om de drukte in de operatie het hoofd te bieden. We zijn de drukste zomervakantie ooit veilig en goed doorgekomen. Dat is maar goed ook, want rustiger wordt het niet.

Investeren in capaciteit en kwaliteit

De lessen uit de meivakantie zijn bijzonder snel opgepakt. Waar mogelijk zetten we extra mensen in. We komen met nieuwe, praktische oplossingen zoals ‘small bags only’ en verfijnen bestaande toepassingen, zoals de digitale paspoortcontrole via de NoQ-poortjes. Naast de fysieke toepassingen bieden digitale innovaties en data steeds meer kwalitatieve oplossingen om reizigers, businesspartners en onszelf online van meer informatie te voorzien over bijvoorbeeld wachttijden en wayfinding.

Ook zijn de investeringen voor de lange termijn op stoom. Perform Today, Create Tomorrow. We bouwen vandaag aan het Schiphol van morgen om onze capaciteit en kwaliteit op peil te houden. Want tijdens deze ontwikkelingen willen we een goed product blijven bieden, tegen een concurrerend tarief.

De ontwikkeling van de pier en terminal liggen op schema. Om plaats te maken, heffen we enkele wegen op en hebben we parkeergarage P2 en een gedeelte van KLM Vrachtgebouw 1 gesloopt. Dit vroeg ook om nieuwe parkeeralternatieven en andere verkeersroutes op Schiphol. Dat is nodig om eind 2019 klaar te zijn voor de eerste vliegtuigen aan de nieuwe pier. En in 2023 willen we de eerste reizigers in de nieuwe terminal verwelkomen. De planning is strak, maar die extra capaciteit aan landside en airside is noodzakelijk.

Veiligheid voor alles

Veiligheid heeft de hoogste prioriteit in alles wat we doen. Op dat gebied doen we geen concessies. In april 2017 publiceerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid het rapport Veiligheid vliegverkeer luchthaven Schiphol. Daarin concludeert de raad dat Schiphol voldoet aan alle veiligheidsniveaus van nationale en internationale regelgeving. Schiphol is een veilige luchthaven waar we ons 24/7 inzetten om reizigers een veilige en zorgeloze vlucht te bieden. De raad heeft de luchthaven, de sector en de overheid aanbevelingen gedaan voor de toekomstige veiligheid van Schiphol. We zijn daar met onze partners mee aan de slag gegaan. Samen met hen hebben we opdracht gegeven om een Schiphol-breed Integral Safety Management System (ISMS) te creëren. Het ISMS heeft als doel veiligheidsrisico’s die meerdere ketenpartners raken te identificeren, monitoren, analyseren en mitigeren. Vervolgens worden de resultaten met de bestaande, afzonderlijke Safety Management Systemen verbonden. Juist door deze intensievere samenwerking blijven we ook in de toekomst de veilige luchthaven die we nu zijn.

Milieueffectrapportage

Schiphol wil zich duurzaam ontwikkelen in balans met de omgeving. Hiertoe hebben we de milieueffecten opnieuw laten berekenen volgens het nieuwe Europese geluidsmodel (Doc29). De uitkomst van het rapport is belangrijk voor de verankering van het Nieuw Normen- en Handhavingsstelsel in wetgeving. De milieueffectrapportage (MER) vormt de feitenbasis voor verdere besprekingen met vertegenwoordigers uit de omgeving: omwonenden, bestuurders, de sector en het bedrijfsleven. De MER biedt waardevolle uitgangspunten voor de sector om slim en duurzaam te kunnen ontwikkelen in lijn met het regeerakkoord.

Plafond bijna bereikt

De aantrekkende economie en goedkope vliegtickets hebben van vliegen een commodity gemaakt. Vliegen is voor iedereen, en iedereen wil vliegen. Maar liefst 94 procent van de Nederlanders, zo blijkt uit onderzoek, zegt ooit gebruik gemaakt te hebben van Schiphol. Er is meer vraag dan ooit, en dus heerst de schaarste. Want met 497 duizend vliegtuigbewegingen in 2017 – een plus van 3,7 procent– is het plafond van een half miljoen vliegtuigbewegingen vrijwel bereikt. Met de omgeving is afgesproken dat we ons tot en met 2020 aan dit plafond houden, en dat doen we ook. Maar dat betekent met de huidige vraag naar luchtvaart dat we dringend alternatieven nodig hebben.

Lelystad Airport moet open

In het Aldersakkoord is afgesproken dat Lelystad Airport een aanzienlijk deel van de leisurevluchten van Schiphol zal overnemen. Het gaat hier met name om niet-mainportgebonden vluchten naar bestemmingen rond de Middellandse Zee. Op basis van de door het Ministerie van I&W afgegeven vergunning, is begin 2017 gestart met de aanleg van de nieuwe start- en landingsbaan op Lelystad Airport. De infrastructuur is in 2018 klaar; een jaar later kunnen de eerste vluchten hier landen en vertrekken.

Deze ontwikkeling is hard nodig om invulling te kunnen geven aan het selectiviteitsbeleid. Als Lelystad Airport een deel van het niet-mainportgebonden vliegverkeer overneemt, kan de schaarse capaciteit op Schiphol meer ingezet worden voor mainportgebonden verkeer, dus op bestemmingen die het meeste bijdragen aan de welvaart en het welzijn van Nederland. De ontwikkelingen in de Flevopolder mogen geen onnodige vertragingen meer oplopen. Natuurlijk geldt hierbij zorgvuldigheid boven alles. Maar Lelystad Airport moet echt open.

Discussie

De ontwikkeling van Lelystad Airport, in het bijzonder de noodzakelijk herindeling van het luchtruim, roept discussie en weerstand op. Er is onduidelijkheid over de vliegroutes en de milieueffectrapportage. De omgeving trekt aan de bel vanwege de verwachte geluidhinder. Deze ontwikkelingen spelen breder. Dit zijn signalen die we als sector serieus moeten nemen. We moeten de juiste oplossingen vinden. De politiek wordt hierop aangesproken en moet het antwoord hebben. Wat is er hier aan de hand? Het is een trend die in 2017 is doorgezet: het politieke en maatschappelijke sentiment rondom luchtvaart verandert. Nauwelijks een jaar na ons grote eeuwfeest lijkt de feestelijke stemming omgeslagen. Houdt Nederland niet meer van de luchtvaart?

Ten eerste: de magie lijkt verdwenen. De liefde voor luchtvaart glipt door onze vingers en maakt plaats voor een paradox: steeds meer mensen willen steeds meer vliegen. En tegelijkertijd zien steeds meer mensen vliegtuigen als lawaaimachines die veel te vaak overkomen en vaak te veel geluid en uitstoot produceren. Tegelijkertijd blijkt dat steeds meer mensen dicht bij een luchthaven willen werken en wonen.

Ten tweede: het beeld van Schiphol als motor van de Nederlandse economie brokkelt af. We leveren samen met alle luchtvaartmaatschappijen en alle bedrijven op en rond de luchthaven nog altijd een substantiële bijdrage aan de economie. Zeker als het gaat om werkgelegenheid, vestigingsklimaat en handel. Daarnaast worden in onze globaliserende samenleving internationale verbindingen steeds belangrijker. Maar zijn economische belangen een vrijbrief om ten koste van alles te blijven groeien? Nee, we zullen zorgvuldiger dan ooit kosten en baten moeten afwegen.

En ten derde: het vertrouwen in de sector neemt af doordat we niet meer op dezelfde lijn zitten en afspraken niet meer voldoen. Het tot voor kort nog functionerende poldermodel met onze omgeving en binnen de sector zelf vraagt om een reset.

Duurzaamheid, duidelijkheid en daadkracht

Schiphol wil deze issues die we in 2017 gesignaleerd hebben samen met de luchtvaartsector oppakken. We slaan de handen ineen op het gebied van duurzaamheid, duidelijkheid en daadkracht.

Duurzaamheid is het sleutelwoord voor onze toekomst. De kosten en baten van vliegen worden steeds meer gewogen. Het moet groener. Met de ontwikkelingen rondom de zero waste-luchthaven, het gebruik van groene stroom opgewekt door Nederlandse windmolens en onze duurzame nieuwbouwplannen lijken we op de goede weg. Maar we zullen nog veel meer moeten doen. En daarbij durven denken aan alternatieve vormen van vervoer als deze winst voor het milieu opleveren, zoals snelle treinverbindingen in plaats van korte Europese vluchten.

Duidelijkheid. We moeten duidelijkheid verschaffen. We moeten als sector weer met één mond praten. En met de overheid werkbare afspraken maken over duurzame ontwikkeling, selectiviteit en het luchtruim. Naar onze omgeving mogen we duidelijker zijn over gevoelige onderwerpen als geluid en de MER. Tevens mogen we duidelijk zijn over onze economische en sociale rol. Want Schiphol levert een substantiële bijdrage aan de welvaart en het welzijn van Nederland. Connecting to compete and complete.

Daadkracht. De duurzame, duidelijke afspraken die we samen maken gaan we ook uitvoeren. Want samenwerking binnen de sector en met de omgeving zorgt voor politieke daadkracht. Laten we het nieuwe kabinet helpen het luchtvaartdossier minder complex te maken. Als wij zelf richting geven, kunnen we de politiek om daadkracht vragen. En dat hebben we nodig: een nieuwe luchtvaartnota met duidelijke kaders zodat we duurzaam en daadkrachtig vooruitkunnen.

Succesvol samenwerken

Samenwerking maakt Royal Schiphol Group succesvol. We bedoelen dan niet alleen de interne samenwerking tussen Amsterdam Airport Schiphol, Rotterdam The Hague Airport, Lelystad Airport en Eindhoven Airport, maar juist ook de samenwerking met externe partijen en luchthavens wereldwijd. Om Nederland optimaal te verbinden met de rest van de wereld zijn onze internationale samenwerkingsverbanden nodig. Zo kunnen we de positie van Royal Schiphol Group op het globale podium verstevigen. We verrijken onze strategische inzichten door onze deelnemingen in Groupe ADP, Brisbane Airport Corporation, activiteiten zoals het management van Terminal 4 op JFK International Airport in New York en de strategische samenwerking met de Koreaanse luchthaven Incheon. Deze connecties wereldwijd zorgen voor synergie, kennisuitwisseling en een significante bijdrage aan onze resultaten.

Door samenwerking kunnen we onze maatschappelijke opdracht vervullen en de kracht van onze hub versterken. Onze dank gaat dan ook uit naar onze partners, onze omgeving, overheden en kabinet. Verrassende samenwerkingen op digitaal gebied zetten Schiphol op de internationale kaart. Maar naast de succesvolle ontwikkelingen hebben we ook onze zorgen op het gebied van de capaciteit bij de grensbewaking en de bereikbaarheid. Zo blijft de structurele onderbezetting van de Koninklijke Marechaussee een heikel punt. En zijn investeringen in bereikbaarheid noodzakelijk om de groeiende stroom van reizigers goed op te vangen. Hier is samenwerking van essentieel belang om onze doelen voor slimme en duurzame ontwikkeling op deze gebieden te realiseren.

Volgende fase

Op 20 oktober 2017 kondigde ik mijn vertrek aan als CEO van Royal Schiphol Group. Een natuurlijk moment nu het regeerakkoord van het nieuwe kabinet er ligt en met de toezeggingen van KLM en Schiphol naar aanleiding van het ACM onderzoek mededingingsrisico's weggenomen zijn. Dit was mijn laatste jaar bij het mooiste bedrijf van Nederland: Schiphol. In principe draag ik op 31 maart 2018 het stokje over. In het tweede kwartaal ben ik beschikbaar voor een goede overdracht. Het is aan de nieuwe CEO om de koers voor de komende jaren te bepalen en samen met de sector de luchtvaartplannen van het nieuwe kabinet vorm te geven.

Royal Schiphol Group is klaar om de kansen en uitdagingen die de toekomst biedt verder in te vullen. Ik heb groot vertrouwen in de organisatie en vooral in de deskundige en gepassioneerde mensen die bij ons werken. Als we samen met onze partners werken aan een duurzame, duidelijke en daadkrachtige luchtvaartsector, kunnen we er samen voor zorgen dat Nederland oprecht van de luchtvaart kan blijven houden.

Jos Nijhuis

President & CEO Royal Schiphol Group

Lees verder: Jaaroverzicht 2017